Boyle ve Gay-Lussac: silindir ne kadar dayanır?

O₂ silindirde gaz hâlindedir; içerik basınçla doğru orantılı azalır. 10 litrelik bir tüp 150 bar'da atmosfer basıncında yaklaşık 10 × 150 = 1500 L gaz verir. N₂O ise kritik sıcaklığının (36,5 °C) altında sıvılaşır: sıvı bitene kadar gösterge ≈ 51 bar'da sabit kalır. N₂O silindirinin içeriği ancak tartılarak bilinir.

Dalton: oksijenin gerçek basıncı

O₂ sensörleri ve vaporizatörler aslında kısmi basınca yanıt verir. Rakım arttıkça barometrik basınç düşer; aynı FiO₂ daha az oksijen basıncı demektir. Kayseri (≈1054 m) gibi bir şehirde PB deniz seviyesinin yaklaşık %88'idir.

Laminar ve türbülan akım: Thorpe tüpü neyi ölçer?

Thorpe tüpü yukarı doğru genişleyen konik bir camdır. Bobin, altındaki basınç farkı ağırlığını taşıyana kadar yükselir; basınç farkı sabittir, değişen aralığın (orifis) genişliğidir. Düşük akımda bobin ile duvar arasındaki dar ve uzun aralık bir tüp gibi davranır: viskozite belirleyicidir. Yüksek akımda aralık genişler, kısa bir orifise dönüşür: yoğunluk belirleyicidir. Bu yüzden her tüp kendi gazına kalibre edilir.

Hagen–Poiseuille: yarıçapın dördüncü kuvveti

Endotrakeal tüp çapındaki küçük bir azalma direnci büyük ölçüde artırır. Aynı ilke soda lime granül boyutunda (4–8 mesh), Thorpe tüpünde ve damar yolu kanüllerinde de geçerlidir.

Doymuş buhar basıncı ve bölme oranı

Değişken baypaslı vaporizatör taze gazı ikiye böler. Küçük bir bölüm odada doymuş buharla yüklenir, kalan bölüm baypastan geçer, çıkışta birleşir. Buharlaşma gizli ısı çektiği için sıvı soğur ve SVP düşer; bimetal şerit baypası daraltarak bunu kompanse eder. Desfluranın SVP'si atmosfere çok yakındır (669 mmHg, kaynama 22,8 °C): Tec 6 tipi cihaz ajanı 39 °C'ye ısıtıp ≈ 2 atm'de ölçülü enjekte eder.

Henry yasası ve kan/gaz dağılım katsayısı

Kanda az çözünen ajan (düşük λ) alveoldeki kısmi basıncını hızla yükseltir; indüksiyon ve uyanma hızlıdır. Etki, kandaki miktara değil beyindeki kısmi basınca bağlıdır. Aşağıdaki çubuklar ölçeklidir.

MAC: 40 yaş civarı erişkin, %O₂ içinde, 1 atm. SVP: mmHg.

Laplace yasası

Rezervuar balon aşırı şişirildiğinde yarıçap büyür; gerilim artsa da basınç bir platoya oturur. ISO 5362'ye göre nominal hacminin 4 katına şişirilen balonda basınç 30–60 cmH₂O arasında kalmalıdır. Bu plato balonun malzemesine bağlıdır; APL valfinin yerini tutmaz ve barotravmaya karşı güvence vermez. ISO sınırı bir test koşuludur, klinik güvenli basınç eşiği değildir. Alveolde ise surfaktan küçük alveollerde yüzey gerilimini düşürerek, küçük alveolün büyüğe boşalmasını önler.

Solunum sisteminin hareket denklemi

Hacim kontrollü solutmada sabit akımla verilen nefesin sonunda kısa bir duraklama yapılırsa akım sıfırlanır ve dirençli bileşen kaybolur. Böylece Ppeak − Pplat farkı direnci, Pplat − PEEP farkı (sürüş basıncı) kompliyansı gösterir. Zaman sabiti τ = R × C; pasif ekspiryumun %95'i için ≈ 3τ gerekir.

Ventilatör simülatörüne git

Beer–Lambert yasası

Pulse oksimetre 660 nm (kırmızı) ve 940 nm (kızılötesi) ışığın pulsatil emilimini oranlar: R = (AC₆₆₀/DC₆₆₀) / (AC₉₄₀/DC₉₄₀). R ≈ 0,4 ise SpO₂ ≈ %100, R = 1 ise ≈ %85. Kapnometre CO₂'yi 4,26 µm'de, anestezik ajanları 3,3 µm ya da 8–9 µm bandında kızılötesi emilimle ölçer (8–9 µm, metan ve CO₂ girişiminden etkilenmez).

Monitör bölümüne git

Bernoulli ve Venturi etkisi

Venturi maskeleri sabit FiO₂ verir: O₂ jeti dar bir delikten geçerken oda havasını belirli oranda sürükler. Aynı ilke nebülizörlerde, jet ventilasyonda ve bazı atık gaz sistemlerinde kullanılır. Orifisten geçen türbülan akımın yoğunluğa bağlı olması, Venturi akım ölçerlerin de temelidir.