Kaynaklar · Ekim 2026 kontrolü
Kaynakça ve doğrulama
Sitedeki klinik sayılar ve tanımlar aşağıdaki kaynaklarla karşılaştırıldı. Her kaynağın yanında sitede neyi desteklediği yazıyor. Bağlantılar 4 Ekim 2026'da tek tek denendi.
Kontrol notları
- 41 çevrimiçi kaynaktan 30'unun bağlantısı doğrudan açıldı; 11'i yayıncının otomatik istek engeli nedeniyle denetlenemedi ama başlık ve içerik arama sonuçlarıyla doğrulandı.
- İki kırık bağlantı (Detroit Mercy .htm sayfaları) güncel .php adresleriyle değiştirildi.
- PubMed ve PMC kayıtlarının başlıkları NCBI üzerinden alınarak sitede dayandırıldıkları iddiayla karşılaştırıldı; 8 kaydın 8'i örtüşüyor.
- Yedek O₂ silindiri için "en az yarı dolu" ölçütü ASA 2008'den gelir (E silindirinde ≈ 1000 psi). Türkiye'de yaygın 150 bar silindirde bu ≈ 75 bar'a karşılık gelir; sitede de 75 bar eşik kullanılıyor.
- 4 Ekim 2026 ikinci kontrol: bağımsız bir İspanyolca inceleme raporundaki 18 bulgu (tüp yeri doğrulama, Link-25 kapsamı, malign hipertermi yönetimi, NIOSH süresi, Mapleson F, LMA ve ETT hesapları, Laplace ve Henry anlatımı vb.) üç dilde düzeltildi.
- Simülasyonlardaki zaman çizelgeleri (desatürasyon, arrest) bu kaynaklardan türetilmiş basitleştirilmiş modellerdir; klinik karar için kullanılmamalıdır.
Temel kitaplar
- Dorsch JA, Dorsch SE. Understanding Anesthesia Equipment. 5. baskı. Lippincott Williams & Wilkins.Sitede Makine parçaları, Thorpe tüpü, vaporizatörler, körük, güvenlik sistemleri
- Ehrenwerth J, Eisenkraft JB, Berry JM. Anesthesia Equipment: Principles and Applications. Elsevier.Sitede Sıvı ajan tüketimi (3 × TGA × %), vaporizatör fiziği, ekipman arızaları
- Gropper MA ve ark. Miller's Anesthesia. "Inhaled Anesthetic Delivery Systems" ve "Inhaled Anesthetics: Uptake and Distribution".Sitede Dağılım katsayıları, MAC, uptake modeli
- Davis PD, Kenny GNC. Basic Physics and Measurement in Anaesthesia. Butterworth-Heinemann.Sitede Gaz yasaları, akışkanlar, Beer–Lambert, Bernoulli
Makine, gaz analizi ve kontrol
- ASA. Recommendations for Pre-Anesthesia Checkout Procedures (2008). APSF duyurusu.Sitede Kontrol listesi ve uygulamalı makine kontrolü (15 madde; emme balonu, 30 cmH₂O devre testi)
- Subrahmanyam M, Mohan S. Anaesthesia machine: checklist, hazards, scavenging. Indian J Anaesth 2013.Sitede Kontrol adımları, arıza türleri, atık gaz
- The Anesthesia Workstation and Delivery Systems for Inhaled Anesthetics (Aneskey).Sitede Düşük basınç kaçak testi ölçütleri, O₂ yetmezlik alarmı
- The Anesthesia Machine and Workstation (Aneskey).Sitede O₂ besleme alarmı: 5 s içinde orta öncelikli alarm; eski sistemlerde ≥ 7 s
- University of Detroit Mercy. Anesthesia Gas Machine: Checkout.Sitede Kontrol testlerinin ayrıntıları
- ISO 5362:2006. Anaesthetic reservoir bags.Sitede Rezervuar balon: 4× hacimde 30–60 cmH₂O
- Functions of anesthesia reservoir bag in a breathing system. Zdrav Vestn.Sitede Rezervuar balonun basınç sınırlayıcı işlevi (Laplace)
- Langton JA, Hutton A. Respiratory gas analysis. Contin Educ Anaesth Crit Care Pain (BJA Education).Sitede Kapnometri ve ajan analizi (kızılötesi, paramanyetik O₂)
- Mortier E ve ark. Methane influences infrared technique anesthetic agent monitors. J Clin Monit Comput 1998.Sitede Ajan ölçümü 3,3 µm ve 8–9 µm; metan girişimi
- Can modern infrared analyzers replace gas chromatography to measure anesthetic vapor concentrations? BMC Anesthesiol 2008.Sitede Kızılötesi ajan analizörlerinin doğruluğu
Farmakokinetik ve düşük akım
- Yasuda N ve ark. Solubility of desflurane, sevoflurane, isoflurane, and halothane in human blood. Masui 1991.Sitede Kan/gaz dağılım katsayıları
- Blood-gas partition coefficient (ScienceDirect Topics; Miller / Eger tabloları).Sitede Doku/kan katsayıları (wash-in modeli)
- da Silva JM ve ark. Quantitative study of Lowe's square-root-of-time method of closed-system anaesthesia. Br J Anaesth 1997.Sitede Düşük akımda ajan uptake modeli (karekök-zaman)
- Closed-circuit anesthesia (Clinical Tree).Sitede Kapalı devre ve O₂ tüketimi (≈ 250 mL/dk)
- FDA. ULTANE (sevoflurane) prescribing information, 2017.Sitede Compound A: TGA < 1 L/dk önerilmez; 1 ≤ TGA < 2 L/dk ise ≤ 2 MAC·saat. Sitede Compound A düzeyi hesaplanmaz, yalnızca etiket yönlendirmesi gösterilir
- APSF. Patient safety and low-flow anesthesia.Sitede Düşük akımda güvenlik ve izlem
Ventilasyon ve asenkroni
- Thille AW ve ark. Patient-ventilator asynchrony during assisted mechanical ventilation. Intensive Care Med 2006;32:1515–22.Sitede Asenkroni indeksi (> %10 yüksek), etkisiz ve çift tetikleme
- Asynchronies during invasive mechanical ventilation: narrative review and update. Acute Crit Care 2022.Sitede Asenkroni tanımları ve dalga örüntüleri
- Hamilton Medical. Double triggering: diagnosis, differentiation, and resolution.Sitede Çift tetiklemenin tanınması ve düzeltilmesi
- Cycling of the mechanical ventilator breath (Respir Care).Sitede PSV döngü kriteri (%25 varsayılan; KOAH'ta %40–60), tetik 1–2 L/dk
- Respiratory mechanics: to balance the mechanical breaths. Indian J Crit Care Med 2021.Sitede Hareket denklemi, direnç ve kompliyans
- Emeriaud G ve ark. PALICC-2 executive summary. Pediatr Crit Care Med 2023.Sitede Pediatrik ARDS (PARDS) için: Pplat ≤ 28, ΔP ≤ 15 cmH₂O, Vt 6–8 mL/kg (gerçek ve öngörülen ağırlığın küçüğü). Tüm çocuklara otomatik uygulanacak bir güvenlik onayı değildir
- Neonatal respiratory physiology (Deranged Physiology).Sitede Yenidoğan kompliyansı ve direnci
Klinik olay yönetimi
- MHAUS. Managing a crisis (Malignant Hyperthermia Association of the United States).Sitede Malign hipertermi: dantrolen IV 2,5 mg/kg hızla, yanıta göre tekrar; merkezi ısı > 39 °C ise soğutma, < 38 °C olunca durdurma
Pediatrik fizyoloji
- Patel R ve ark. Age and the onset of desaturation in apnoeic children. Can J Anaesth 1994;41:771–4.Sitede Apnede desatürasyon süresinin yaşa göre kısalması
- Benumof JL ve ark. Critical hemoglobin desaturation will occur before return to an unparalyzed state following succinylcholine. Anesthesiology 1997 (ve 2005 izlem çalışması).Sitede Erişkin, çocuk ve bebekte güvenli apne süresi kestirimleri
- Society for Pediatric Anesthesia. Neonatal emergencies (2007).Sitede Yenidoğan O₂ tüketimi ≈ 6 mL/kg/dk, hipoksiye bradikardi yanıtı
- Pediatric anesthesia (Aneskey).Sitede Pediatrik vital bulgular ve FRC
Havayolu ekipmanı, devreler ve atık gaz
- Medscape. Pediatric endotracheal tube size calculator.Sitede ETT boyutu: kafsız yaş/4 + 4, kaflı yaş/4 + 3,5
- EMCrit. Endotracheal tube depth.Sitede ETT derinliği (3 × ID; erişkinde 21/23 cm)
- University of Washington. Pediatric airway: LMA sizes.Sitede Ağırlığa göre LMA boyutu
- Sengupta P ve ark. Endotracheal tube cuff pressure in three hospitals. BMC Anesthesiol 2004.Sitede Kaf basıncı hedefi 20–30 cmH₂O, mukozal perfüzyon
- ProSeal LMA: oropharyngeal leak and mucosal pressure (Br J Anaesth).Sitede LMA sızdırmazlık basınçları ve mukozal basınç
- WFSA. Anaesthetic breathing systems (Update in Anaesthesia).Sitede Mapleson D: spontan ≈ 150 mL/kg/dk, kontrollü 70 (normokapni)–100 (hafif hipokapni) mL/kg/dk; Mapleson F (< 20 kg): spontan 2–3 × DV (≥ 3 L/dk), kontrollü 1000 mL + 100 mL/kg
- University of Detroit Mercy. Anesthesia Gas Machine: breathing circuits.Sitede Mapleson devreleri
- Jouan ZT ve ark. Hypercarbia induced by detachment of inner fresh gas delivery tube of the Bain circuit. Acta Anaesthesiol Sin 1995.Sitede Bain iç tüp kopması ve Pethick testi
- OSHA. Anesthetic gases: guidelines for workplace exposures.Sitede NIOSH önerileri (1977): N₂O 25 ppm, anestezik uygulama süresince zaman ağırlıklı ortalama; halojenli ajan 2 ppm tavan (60 dk), N₂O ile 0,5 ppm. Yasal sınır değildir; yerel mevzuat farklı olabilir
- NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards: Nitrous oxide.Sitede N₂O önerilen sınırı (REL): 25 ppm, maruz kalınan süre boyunca zaman ağırlıklı ortalama
- NIOSH. Engineering controls for post-operative waste anesthetic gases (2022).Sitede NIOSH 1977 maruziyet sınırlarının güncel teyidi
- Virginia Commonwealth University. Waste anesthetic gas.Sitede Atık gaz maruziyeti ve kontrol
- University of Detroit Mercy. Anesthesia Gas Machine: scavenging.Sitede Açık/kapalı arayüz, −0,5 ile +5 cmH₂O tahliye valfleri